Бесіктің жасау-жабдықтары

Бесіктің жабдықтарыБесіктің жабдықтары ши, жөргек, құс төсек, жастық, көрпе, жаялық, кепіл, таңғыш және жапқыштан тұрады.

1. Ши. Бесік жабдықтарының үстінен ұзына бойы жайылатын тоқылған ши төсеніш. Түбек бекітілетін тұсы ойық болады.

2. Жөргек (қаузау). Шидің үстінен төселетін, түбек тұсы ойық келген, жұқа киіз немесе арасына мақта, жүн салынып сырылған көрпеше.

3. Құс төсек. Түбек тұсында дөңгелек ойығы бар, жөргектің үстінен төселетін, арасына құс мамығы салынып, қабылған жұмсақ төсеніш.

4. Жастық. Бесік енімен бірдей етіп жасалады. Арасына құс мамығы толтырылады.

5. Көрпе. Жұқа матадан тігілгені – жаздық көрпе, арасына мақта, түйе жүні салынып, қабылғаны – қыстық көрпе.

6. Жаялық. Сәбидің денесін орайтын жұмсақ шүберек.

7. Кепіл. Түбек ойығын төңіректеп төселетін, сәбидің жалаңаш тәнін қажамас үшін жамбас тұсына, тізесіне қоюға арналған кішкене жұмсақ жастықшалар.

8. Тартпа бау (қолбау, тізе бау). Оны таңғыш деп те атай береді. Ұштары бесіктің екі жанындағы сабау ағаштарға таңылады, біреуі бөленген сәбидің көкірек тұсынан, келесісі тізеліктің үстінен түседі. Ол биязы жүннен тоқылады немесе екі-үш қабат матадан сырып, кеуде, тізеден оралатын тұстары жалпақтау етіп жасалады. Тартпаның екі ұшы арқалыққа байланады.

9. Бесік жапқыш (жабу). Бесіктің көлеміне сай, жұқа матадан кестеленіп тігіледі. Бөленген сәбиді маса мен шыбыннан, желден, күн көзінен, суықтан қорғайды.

Бесіктің жасауын қыздың анасы даярлайды.

Алғашқы қазақ тіліндегі жүктілік пен босануға арналған кітап жарық көрді

IMG_4501Бүгін, 6 ақпан күні елордамызда жүктілік пен босануға арналған журналист, егіз қыздың анасы Жанар КӨБЕКБАЙДЫҢ «Ана бақыты немесе жүкті әйелге арналған күнделік» атты кітабының салтанатты тұсау кесу рәсімі өтті.

Еліміздегі АЛҒАШҚЫ ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ жүктілік пен босануға арналған кітап кең аудиторияны қызықтырды. Іс-шараға ана болуды жоспарлап жүрген, құрсақтағы сәбиін көруді тағатсыз күткен аяғы ауыр келіншектер мен автордың жақындары қатысты. Continue reading

«Ана бақыты немесе жүкті әйелге арналған күнделік» атты кітаптың тұсаукесері

жүкті әйелге арналған күнделік

Құрметті ханымдар мен болашақ аналар!

Сіздерді журналист Жанар Көбекбайдың жүктілік пен босануға арналған ең алғашқы қазақ тіліндегі «Ана бақыты немесе жүкті әйелге арналған күнделік» атты кітабының салтанатты тұсаукесер рәсіміне шақырамыз!

Бұл кітап болашақ ананың айнымас серігі болатыны сөзсіз. Онда әрбір жүкті әйел білуі тиіс ақпараттармен: жүктіліктің кезеңдері мен ана құрсағындағы шарананың дамуы туралы, босану мен қазақ танымындағы ана мен балаға қатысты ұғымдармен, егіздердің тәрбиесі туралы толықтай таныстырылады.

Кітаптың шығуына негіз болған – автордың, егіз қыздың анасының бойына нәресте біткен сәттен бастап жүргізген күнделігі болды. Автор өз кезегінде жүктілік пен босану туралы мемлекеттік тілде әдебиетті таппай, осы олқылықтың орнын сәл де болса басуға тырысты.

ҚАЙДА: Астанақ., «Меломан» сауда желісі, «MEGA Astana» (2 қабат)

ҚАШАН: 6 ақпан, 2014 жыл. Сағат 14.00-де

БАҒДАРЛАМАДА: авторлық презентация мен болашақ аналарға фотосессия (тегін) ұйымдастырылады.

*Баласымен келген аналарды қуана төрге шығарамыз!

Бесік керту

besiktoiБесік керту — отпен аластау ғұрыптарының түрі. Бесік керту баланы бесікке алғаш бөлердің алдында атқарылады. Сондай-ақ бала ұйықтамай, тынышсыздана беретін болса да бесік керту ғұрпы жасалынады. Әдетте бұл ғұрыпты баланың әжесі қыздырылған темірмен бесіктің бала жатар тұсын, арқалығын және басын қари отырып: «Алас, алас, а, құдайым, тіл-көзден сақтай гөр! Тфә, тфә» — деген аластау, қорғау магиясында қолданылатын сөздерді айтады. Мұнысы бесіктегі балаға жын-шайтан жоламасын дегенді ырымдағаны. Сондай-ақ бесікті отпен аластаудың төмендегідей бесіті сырықтау деп аталатын түрі бар. Күндіз болсын, түнде болсын бесікке баланы саларда, металл немесе қыш ыдысқа салынған адыраспан, aршa, қаражусан т.б. хош иісті өсімдіктердің бірін түтетіп, қас күштерді қуып, бесікті тазалайды. Кейде сіріңке шағып, отпен аластап, зиянкестерден қорғану шараларын жасайды. Аластау кезінде, ыдысты немесе тұтанған отты бесіктің бас-аяғын тегіс айналдыра: Continue reading

Бесiк той. Бағила Асқарқызы

Бесіктің құрылысы

Besik kurylysy1. Арқалық (арыс, белағаш) – ұзындығы 70-75 сантиметр, ұстап тұруға ыңғайлы, бесіктің ең үстіңгі, көлденең, жұмыр бел ағашы.

2. Бөген (алдыңғы бас, артқы бас) – негізінен жас тал мінсіз жонылып, жақсы әрленіп, морға қыздырылып, қыртысын сыртына қарай иген бесіктің екі басы.

3. Жақтау. Ол – төртеу. Екі үлкен жақтаудың ұзындығы арқалықпен бірдей, қос бөгеннің аңғарларын керіп тұратын екі қысқа жақтаудың ені бесік еніне тең.

4. Шабақ. Бұл да – төртеу. Екі бөгеннің аяқтарын қосып тұратын ұзын жақтауларға біркелкі қашықтықта көлденең қашалып бекітілген бесік еніндей тақтайша.

5. Сабау. Ол – екеу. Екі бөгенді қосып тұратын екі ұзын жақтаудың астына түсетін, бесік ұзындығына тең жұмыр ағаш.

6. Жорға. Бұл да екеу. Бөгендердің иілген басына қарама-қарсы бекітіледі, оның астыңғы қыры қайқы – бесіктің табаны. Табанның қайқылығы бесіктің бірқалыпты жеңіл тербелуін қамтамасыз етеді. Бесіктің осы бөлігі – жорғаны қазақтар табан деп те атай береді.

7. Тақтай. Бесіктің түбек орналасатын, төсек салынатын ортасындағы бөлігі.

8. Шүмек. Бесіктегі сәбидің кіші дәреті үшін қойдың асық жілігінен бір басы тесіліп, екінші басының төменгі жаны ойылып жасалған түтікше. Кейде айрықша аппақ болуы үшін оны алғаш пайдаланар алдында сүтке қайнатып алады.

9. Түбек. Сәбиді бесікке бөлегенде жаялығы былғанбас үшін бесіктің ортасындағы тақтайды тесіп орнататын алмалы-салмалы киіз қалта. Шағын шыны құтылар (банкілер) пайда бола бастасымен содан түбек жасалатын болды. Шүмектің ұшы түбекке сұғынып тұрады.

Видео

Ақ бесік. Баян Сағынбаева

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Баян Сағынбаеваның орындауындағы «Ақ бесік» әні.
Әні М.Жанболат,
Сөзі Н.Айтов